‘Bestaand schoolgebouw steeds opnieuw inzetten: pure circulariteit’
In Groningen staat een schoolgebouw dat steeds opnieuw begint. De Wissellocatie Bessemoerstraat is een volledig vernieuwd onderwijspand dat vanaf nu jaar na jaar meerdere scholen opvangt tijdens verbouwingen. De oude gymzaal werd omgevormd tot meerdere lokalen, installaties gingen op de schop en het gebouw kreeg een toekomstbestendige technische kwaliteit. Projectmanagementbureau BCN, Bouwgroep Dijkstra Draisma en Nusman Installatietechniek vertellen hoe deze circulaire aanpak vorm kreeg.
Toen de gemeente Groningen tijdelijke huisvesting zocht vanwege de verbouwing van de Bisschop Bekkersschool, werd vrijwel meteen duidelijk dat standaardunits niet de beste oplossing vormden. Volgens Silvan Blokzijl, projectmanager bij BCN, bleek de leegstaande school aan de Bessemoerstraat al snel een kansrijke optie.
Tijdelijke huisvesting met toekomstwaarde
‘Uit onze businesscase bleek dat dit gebouw vijftien jaar lang wisselend gebruikt kan wor den door meerdere scholen’, zegt Blokzijl. Het principe achter de keuze is volgens hem duidelijk: ‘Het is de meest pure vorm van circulariteit: een gebouw steeds opnieuw blijven gebruiken. Dat verlengt de levensduur én is kostenefficiënt.’
Vanwege de verbouwplanning van de bestaande schoollocatie werd al in de VO-fase een bouwteam samengesteld. De combinatie onder leiding van Bouwgroep Dijkstra Draisma (BGDD) kwam als beste uit de aanbesteding. In het ontwerp is gekozen voor maximale flexibiliteit: de voormalige gymzaal werd getransformeerd tot nieuwe, lichte lokalen; extra ramen en plafonds zorgen voor beter daglicht en een prettige akoestiek. Het pand is geschikt gemaakt voor basisonderwijs, voortgezet onderwijs en kinderopvang.
Ook de logistiek kreeg aandacht: er zijn separate ingangen gemaakt zodat meerdere scholen gelijktijdig gebruik kunnen maken van het gebouw. In totaal duurden het voortraject en de transformatie dertien maanden.
‘Het gebouw voelt veel ruimer dan een complex van tijdelijke units’, zegt Blokzijl. ‘De samen- werking met de uitvoerende partijen was transparant en constructief, en de gemeente beschikt nu over een duurzaam en toekomst- bestendig alternatief voor tijdelijke scholen- huisvesting.’
Hyperflexibel onderwijsgebouw
Voor Bouwgroep Dijkstra Draisma was de locatie bekend terrein: in 2020 werkte het bedrijf aan fase 1 van dezelfde school. ‘Daar- door wisten we precies wat we zouden aan- treffen en konden we Nusman Installatietech- niek en Hanab Installation Technology (voorheen HOMIJ) opnieuw aanhaken, nu onder onze regie’, zegt projectleider Jelle Teun Terpstra. De gymzaal vormde de grootste opgave. ‘We hebben die ruimte omgebouwd tot vier nieuwe lokalen, terwijl de voormalige
kleedkamers twee extra lokalen opleveren’, vertelt hij. Daarnaast realiseerde BGDD on- der andere een nieuw speellokaal voor de peuteropvang en extra overleg- en ondersteu- ningsruimtes.
Het ontwerp maakte BGDD zelf, op basis van het Programma van Eisen van de gemeen- te. Het gebouw moest voldoen aan Frisse Scholen Klasse B, met stevige eisen voor dag- licht, luchtkwaliteit en akoestiek. ‘Dat is een logisch niveau bij een grote renovatie’, aldus Terpstra.
Energetisch werd het pand duidelijk verbeterd. Isolatie, installaties en verlichting zijn com- pleet opgewaardeerd. De planning was de grootste uitdaging: de huisvesting moest ge- reed zijn voordat de nieuwbouw van de Bis- schop Bekkersschool startte. ‘Omdat we onze onderaannemers vroegtijdig betrokken, konden we snel schakelen. De samenwerking verliep soepel en het resultaat is een ruim en hyperflexibel schoolgebouw.’
Klaar voor vijftien jaar wisselgebruik
Voor Nusman Installatietechniek was fase 2 zowel vertrouwd als ambitieus. Het bedrijf verzorgde al in fase 1 de elektrotechnische installaties en had het gebouw al 7 jaar in onderhoud. ‘We kennen het gebouw door en door’, zegt directeur Mark Nusman. ‘Daar- door hadden we goed zicht op technische en financiële risico’s waardoor er in de uitvoering geen onverwachte problemen ontstonden.’ Door de volledig nieuwe indeling en het wis- selende gebruik moest het installatiesysteem flexibel en universeel worden opgezet. Het ontwerp uit fase 1 is doorontwikkeld, met oplossingen die geschikt zijn voor uiteenlo- pende schooltypen en groepsgroottes.
Het zelfstandige familiebedrijf verzorgde alle E-installaties, inclusief inbraak- en brandbeveiliging, data-infrastructuur en het lestijdensig- nalering¬ssysteem. De elektrische belasting nam toe door de andere invulling en moderne wensen aan de installaties. ‘De bestaande nuts- voorziening was niet toereikend, die moest verzwaard worden. Dat had een probleem kunnen worden, gezien de netcongestie. Gelukkig is dat tijdig door Enexis gerealiseerd’, zegt Nusman.
Door energiezuinige oplossingen blijft het verbruik nu beperkt: in alle lokalen zijn bewegingsmelders toegepast en dimbare ledverlichting die zich automatisch aanpast aan het omgevingslicht en overbrugd kan worden voor gebruik van digiborden. Alles aangestuurd met het in fase 1 ontworpen en aangelegde gebouwautomatiseringssysteem. ‘We gebruiken deze systemen ook op de vele andere scholen die wij in beheer hebben’, aldus Nusman.
Tijdens het proces heeft het installatiebedrijf ontwerpkeuzes geopti- maliseerd om binnen het budget te blijven en de uitvoering efficiënter te maken. ‘We hebben in het ontwerp technische aanpassingen gedaan zodat we minder verstoring hadden in het bestaande bouwdeel; de planning voor alle bouwpartners was hierdoor makkelijker haalbaar’, vertelt Nusman.
De Frisse Scholen Klasse B voor de E-installaties was volgens hem goed te realiseren. ‘Door onze ervaringen in de onderwijssector, zat hier geen verrassing of uitdaging in. Wij kennen de eisen en de technische haalbaarheid. Dankzij dezelfde bouwteambezetting als in fase 1 verliep de samenwerking uitstekend.’
Duurzaam en flexibel
De Wissellocatie Bessemoerstraat laat zien hoe krachtig hergebruik van bestaand vastgoed kan zijn. Projectmanager Blokzijl: ‘Door slim- me renovatie, nauwe samenwerking en toekomstgericht ontwerp staat er nu een duurzame, flexibele onderwijslocatie die vele scholen jaren vooruit helpt. Een circulaire oplossing die werkt, steeds opnieuw.’
